ZENON VE ZENONOPOLIS

 

Sarp Kilikya, onca uygarlık ve kültür trafiğinin yanı sıra bir Bizans imparatorunun doğum yeri olarak da kayıtlara geçiyor. Üstelik bu yer, tam da bugünkü Elmayurdu ile Büyükkarapınar köylerinin yayıldığı alanı kaplayarak Halimiye Köyü’nün yakınlarına kadar olan bölge. Burası bir zamanlar Zenonopolis’ti!

 

Zenon ve Zenonopolis Hakkında 10 Şaşırtıcı Bilgi

 

  1. Bir zamanların efsane Bizans İmparatoru Zenon, bugünkü Ermenek’te dünyaya gelmiştir ve bu yüzden Ermenek’te bulunan Elmayurdu ile Büyükkarapınar köylerinin yayıldığı alanı kaplayarak Halimiye Köyü’nün yakınlarına kadar olan bölge, Zenonopolis adını almıştır.
  2. yüzyılın sonlarına doğru Konstantinapol'deki tahta bir Ermeneklinin çıkması dikkat çeken bir tarihsel bir gerçeklik. 19. yüzyıl sonu kaynakları Zenon’dan söz ederken “Bu kadar uzun süre doğunun imparatorluğunda tiranlık etmiş ve imparatorluğun batısını yok etmiş barbar generallerin iktidarı, Isauria dağlılar (Ermenekliler) tarafından ele geçirildi ve bir Isaurialı şef Doğu İmparatorluğu üzerinde neredeyse bir yabancı olarak hüküm sürdü.” olarak yorumlanıyor.
  3. Gelgitli taht oyunlarına, sürgünlere rağmen Ermenekli Zenon MS 491’de dizanteri ya da epilepsiden ölünceye dek Bizans İmparatoru olarak kalıyor.
  4. Zenon, Ermenekli bir Bizans İmparatoru olmasının dışında bugünkü tavlaya çok yakın bir oyun olan tabula oynamasıyla da biliniyor. Bu bilgiye İzmir, Aliağa yakınlarındaki antik kent olan Myrina’da yaşamış şair ve tarihçi Agathias’ın kayıtlarında rastlıyoruz.
  5. Zamanında Zenon elinin kötülüğüyle ilgili bir epigram yazar. Agathias da Zenon'un elinden söz ederek, Tabula denilen oyunun kurallarını kendi kayıtlarına geçirir. Böylece bu kayıtlara dayanarak 19. yüzyılda tavla oyunu yeniden keşfedilir ve bugünkü hâlini alır.
  6. Tabula oyununu, bugün araştırmacılar yeniden çalışıp kurguluyor. Araştırmacılar, hem scripta hem de tabulayı çözmek için bugün bile mutlaka Agathias’ın Zenon hikâyesine dönmek zorunda...
  7. 2008-2009 yıllarında yapılan Aziz Sokrates Kilisesi kazı çalışmaları bölgede yapılmış en kapsamlı çalışmalardan. Kilise, Büyükkarapınar Köyü’nün tepesinde kısmen kayalık bir doğaya sahip. Kiliseye Uğurlu Köristanı yolu üzerindeki bir sapaktan ulaşmak mümkün. Kazılarda, yapının güneydoğusunda kayaya oyulma bir mezar, güneyinde kayaya oyulmuş büyük bir mekân gözleniyor.
  8. Bugün Polonya’da bulunan Hristiyan şehidi Aziz Sokrates’in adının geçtiği yazıtın olasılıkla 20. yüzyıl başlarında Zenonopolis kentindeki kilisenin bulunduğu bölgeden götürülmüş olduğu düşünülüyor. Yazıtın tarihi 488 ve kilisenin de yapım tekniği, mimari dekorasyonu da aynı yüzyıla işaret ediyor. Böylece 5. yüzyıla ait olduğu saptanan kilisenin söz konusu yazıttaki Aziz Sokrates’e adanmış olduğu varsayılıyor.
  9. Yazıtta kiliseye gelen su sisteminin onarıldığı belirtiliyor. Kilise yakınındaki bahçelerin hemen ardında bir kaynak bulunuyor ve ayrıca kilise kalıntılarının arasında hâlâ taş oluk denebilecek parçalar bulunuyor.
  10. İmparator Zenon’un 471 ve 491 tarihleri arasında tahtta bulunduğu düşünüldüğünde, bu sırada doğduğu köydeki bir kilisenin yapımına ya da en azından su yolunun onarımına destek olduğu söylenebilir.

 

 

İlgili Fotoğraflar:

 

Fotoğraf: 112A2743

Damlaçalı’da Athena Tapınağı’nın yakınında bulunduğu düşünülen kalıntılar ve yazılı bir sütun gövdesi

 

Fotoğraf: 112A0846

Elmayurdu Köyü

 

Fotoğraf: 112A0866

Elmayurdu çevresi

 

Fotoğraf: 112A0894

Büyükkarapınar Köyü / Zenonopolis Antik Kenti’nden oygu tekne mezarlar

 

Fotoğraf: 112A0881

Büyükkarapınar Köyü / Zenonopolis Antik Kenti’nden mezarların arasındaki Ermenak kır papatyaları

 

Fotoğraf: 112A0901

Büyükkarapınar / Zenonopolis

Fotoğraf: Zenonportre

Fotoğraf altı metni: Ermenekli Zenon Portresi